Vragen en antwoorden voor gemeenten

Vestia splitst zich per 1 januari 2023 in drie nieuwe lokaal werkende woningcorporaties. Een in Rotterdam, een in Den Haag en een in Delft-Zoetermeer.

Naast partijen als het WSW (Waarborgfonds Sociale Woningbouw), de Aw (Autoriteit woningcorporaties) en de Huurdersraad van Vestia zijn deze gemeenten nauw betrokken bij het splitsingsproces. In dit proces is het een vereiste dat de gemeenten hun zienswijze geven op de splitsing en de toelating van de drie nieuwe corporaties. Op deze pagina bundelen we de vragen en antwoorden die in de overleggen met de gemeenten naar boven komen. Hiermee bieden we duidelijkheid over de stappen die alle betrokken partijen zetten in de periode tot 1 januari 2023.

Algemeen / het proces

1. Wat is de aanleiding van de splitsing?

Vestia's huidige omvang werkt risico verhogend in de beoordeling van WSW. Door te splitsen neemt het risico af en blijft borging voor alle corporaties beschikbaar. Na de splitsing zijn er drie volwaardige corporaties die elk nog steeds omvangrijk zijn in vergelijking met de gemiddelde corporatie in Nederland.

2. Waar geven gemeenten hun zienswijze op?

De gemeenten geven hun zienswijze op de splitsing van Vestia in drie nieuwe lokaal werkende corporaties in Rotterdam, Den Haag en Delft-Zoetermeer. Ook geven zij hun zienswijze op de toelating van de drie nieuwe corporaties tot het werkgebied.

3. Is er verschil tussen gemeenten?

Vestia heeft bezit in meer dan honderd gemeenten. Voor deze aanvraag zijn de gemeenten opgedeeld in drie categorieën:

  • De zogenoemde kerngemeenten binnen de woningmarktregio (Rotterdam, Den Haag, Delft, Zoetermeer)
  • De niet-kerngemeenten binnen de woningmarktregio
  • Alle gemeenten buiten de woningmarktregio van Vestia

Vestia vraagt van de gemeenten in haar woningmarktregio een zienswijze op de splitsing en de toelating van de drie nieuwe corporaties door de Aw. De overige gemeenten worden geïnformeerd.
Het bezit dat buiten de kerngemeenten staat, wordt verdeeld over de drie lokale entiteiten. Gedurende het splitsingsproces voert Vestia intensief overleg met de gemeenten.

4. Welke achtergrondinformatie krijgen kerngemeenten om hun zienswijze op te baseren?

Bij de splitsing moet onder meer een rapportage worden ingediend met onderbouwing van de lokale binding, de prestaties in de volkshuisvesting, de financiële continuïteit en de draagkracht. Dit document geeft de kerngemeenten een goed beeld van de lokale volkshuisvestelijke en financiële situatie. Op basis hiervan vraagt Vestia de kerngemeenten een zienswijze.
Voor de niet-kerngemeenten binnen de woningmarktregio vraagt Vestia een zienswijze door te schetsen wat het lokale verschil is tussen de huidige situatie en de nieuwe situatie.

5. Wat is de deadline en het tijdpad voor de zienswijze?

Cruciaal in het proces is het moment van de splitsing op 1 januari 2023. Daaraan gekoppeld is de aanvraag tot splitsing en de toelating door het Aw op 1 september 2022. Dat betekent dat de zienswijze voor de zomer van 2022 ontvangen moet zijn door Vestia.

6. Hoe verloopt het proces met de zienswijzen?

Vestia heeft met de Aw afgestemd dat de procedures worden gecombineerd en dat er via één brief de zienswijze voor de toelating en voor de splitsing wordt gevraagd. Dit verzoek gebeurt vanuit Vestia. De beoordeling vindt plaats door de ILT-Aw, namens de minister van Infrastructuur en Waterstaat.

7. Welke partijen hebben een rol in dit proces van splitsen en toelaten?

De splitsing en toelating treft een groot aantal partijen, zoals huurders(raad), commerciële huurders, gemeenten, medewerkers van Vestia, ondernemingsraad, raad van commissarissen. De rollen van deze partijen verschillen. Nadat de betreffende gemeenten hun zienswijze hebben gegeven, maakt dit onderdeel uit van het totale pakket waarmee de goedkeuring voor de splitsing en de toelating van de nieuwe corporaties bij de Autoriteit Woningcorporaties (Aw) wordt aangevraagd. Alvorens dit in te dienen bij de Aw en WSW nemen het bestuur en de raad van commissarissen van Vestia hierop een besluit. Vestia loopt een traject met de kerngemeenten om zo goed mogelijk voorbereid een aanvraag voor zienswijzen te doen. Hier is een overzicht van de taken, rollen en verantwoordelijkheden van alle betrokken partijen in dit proces.

8. Hoe informeert Vestia alle betrokken partijen?

Bij de splitsing van Vestia zijn veel stakeholders betrokken. Door actief stakeholdermanagement bewaakt Vestia dat alle stakeholders tijdig en op gepaste wijze worden betrokken bij het splitsingsproces.

9. Welke besluiten zijn er al genomen?

Aedes heeft een voorwaardelijk besluit genomen over deelname aan de structurele oplossing en Vestia ook. WSW, ILT-Aw en BZK ondersteunen de oplossing. De huurdersraad en de vier kerngemeenten spraken zich al positief uit over de structurele oplossing voor Vestia. Zowel de leningenruil als de splitsing vragen een verdere uitwerking en het doorlopen van formele procedures. Dat geven we de komende maanden vorm.

10. Wie is eindverantwoordelijk voor de splitsing en goedkeuring definitief voorstel?

ILT-Aw en WSW moeten de aanvraag goedkeuren. ILT-Aw neemt in deze beoordeling de zienswijzen van de (kern)gemeenten mee. Hier is een overzicht van de taken, rollen en verantwoordelijkheden van alle betrokken partijen in dit proces.

11. Wat is de rol van de bestuurlijk regisseur?

De bestuurlijk regisseur is verantwoordelijk voor het laten slagen van de leningenruil. Deze leningenruil is de voorwaarde om de splitsing uit te voeren.

12. Welke factoren kunnen het proces (tijdelijk) vertragen of zelfs stoppen?

Om fiscale redenen is het beter dat de leningenruil nog voor het einde van 2021 wordt gerealiseerd. Mocht deze leningenruil niet doorgaan, dan heeft dit gevolgen voor de splitsing. Splitsing betekent ook een ingrijpende reorganisatie van Vestia. De instemming van de huurdersorganisatie en de zienswijzen van de gemeenten en voornamelijk de kerngemeenten wegen zwaar in de beoordeling van de splitsingsaanvraag van Vestia bij ILT-Aw en WSW.

13. Hoe ziet proces en de afhankelijkheid van besluitvorming van de andere gemeenten eruit dat rechtstreeks verband houdt met kunnen uitvoeren van splitsing?

Alle gemeenten hebben een eigenstandige verantwoordelijkheid voor het afgeven van hun zienswijze. Vooral de individuele besluitvorming van de kerngemeenten kunnen aanzienlijke gevolgen hebben voor de positie van de andere kerngemeenten en belanghebbenden zoals WSW, ILT-Aw, andere corporaties, BZK en Vestia. De zienswijze vraagt om een collegebesluit.

Planning

14. Hoe verloopt het proces met de kerngemeenten over de zienswijze?

Kerngemeenten geven hun reactie via hun zienswijze en dit vormt onderdeel van de input waarop ILT-Aw beslist. ILT-Aw beslist over splitsing en toelating (namens de minister). Het WSW oordeelt als borger. Het WSW moet op grond van het Reglement van Deelneming de splitsing goedkeuren. Ook moet het WSW een besluit nemen over de registratie van de nieuwe corporaties als deelnemer. Dit proces loopt tegelijk met het goedkeuringsproces bij de Aw.

15. Hoe moet de zienswijze er uitzien?

Zienswijzen zijn vormvrij. Voor de meeste gemeenten beperkt Vestia zich tot de beschrijving wat er voor hen wijzigt met de splitsing. Voor de kerngemeenten geeft Vestia meer informatie. Bij de splitsing is aandacht voor lokale binding, volkshuisvesting en financiën. De organisatie wordt beschreven, maar Vestia vraagt geen zienswijze aan de gemeenten over interne organisatie-inrichting.

16. Hoeveel ruimte is er om te schuiven en aan welke knoppen kan nog gedraaid worden?

De financiële ruimte van Vestia is de komende tijd beperkt. De meerjarenbegroting 2022-2031 wordt gemaakt op basis van de lokale volkshuisvestelijke behoeften. Vervolgens vindt er een verdeling plaats in drie sobere en efficiënte corporaties met uitzicht op borgbaarheid. De knoppen waar we hierbij aan kunnen draaien zijn: leningen/rente verschuiven, de liquiditeit verdelen en het bezit in overig Nederland verdelen. Daarna is bijsturing binnen de eigen entiteit mogelijk. Op overzienbare termijn worden de individuele corporaties weer borgbaar. Dan overleggen de gemeenten weer met een corporatie zoals iedere andere gezonde corporatie. Zonder structurele oplossing wordt dit punt jaren later bereikt.

17. Welke uitgangspunten hanteert Vestia bij de splitsing?

Vestia gaat uit van het volkshuisvestelijke beleid zoals dat de afgelopen jaren met elkaar is besproken en afgestemd in prestatieafspraken. Vervolgens worden de middelen zo verdeeld dat er drie sobere corporaties ontstaan met uitzicht op borgbaarheid. Dit leidt tot een verdeling die voor iedere kerngemeente plussen en minnen heeft, maar altijd beter is dan wanneer er geen structurele oplossing zou zijn.

18. Wat is het effect van externe factoren op dit verhaal (zoals rentegevoeligheid, stijging bouwkosten, e.d.)?

Vestia doet gevoeligheidsanalyses op de begrotingen van de individuele entiteiten.