Sloop blijft noodzakelijk, maar wel regionaal ingekaderd
Reactie op NICIS-rapport
Als corporatie die de afgelopen vijf jaar fors heeft gesloopt (5.000 woningen) kan Vestia niet achterblijven in een reactie op het kritische NICIS-rapport ‘Na de Sloop’. Dit rapport zet vraagtekens bij de veronderstelde positieve effecten van herstructurering. Geconcludeerd wordt onder andere dat bewoners die vanwege herstructurering zijn verhuisd er nauwelijks op vooruit gaan en dat de wijken waar deze sloopurgenten naar toe verhuizen de probleemwijken van de toekomst zijn. Met dezelfde cijfers in de hand én onze eigen ervaringen komen wij tot andere conclusies.
Tevredenheid groot
Allereerst geeft 80% van de bewoners die vanwege herstructurering zijn verhuisd aan dat ze er qua woning en wijk in meer of mindere mate op vooruit zijn gegaan. Zo vlak na de (gedwongen) verhuizing is dit ons inziens een onverwacht hoog percentage. Bij verdere gewenning zouden later in de tijd wel eens nog meer mensen tevreden kunnen zijn. Overigens is dit niet alleen de mening van de betrokken bewoners zélf maar blijkt het ook uit de harde cijfers. De WOZ-waarden in de nieuwe wijk zijn flink hoger en het aandeel sociale huurwoningen is aanzienlijk lager.
De onderzoekers concluderen vervolgens dat die nieuwe wijk nog altijd voor ruim 50% uit sociale huurwoningen bestaat, en noemen dit een risico. Zij geven echter niet aan waarom dit een probleem is. In veel van onze (goed functionerende) wijken bestaat de woningvoorraad voor 50% uit sociale huurwoningen. In veel grote steden is dat zelfs lager dan het stedelijk gemiddelde. Hoezo is het een probleem als de sloopurgent gaat wonen in de gemiddelde stedelijke woonwijk?
Laag inkomen is geenszins een probleem
Een grotere tekortkoming van het onderzoek is dat spreiding van inkomens (een van de doelen van herstructurering, zeker in Haaglanden) door de onderzoekers wordt vertaald in spreiding van problemen. De suggestie dat de ontvangende wijken de probleemwijken van de toekomst zijn, bevestigt deze vooringenomenheid. Een laag inkomen op zich is echter geenszins een probleem. Een probleem is het wel wanneer te veel niet actieve huishoudens met lage inkomens in grootschalige gebieden allemaal bij elkaar wonen.
De onderzoekers gaan in de fout als zij in de ontvangstwijken gaan vragen of de nieuwkomers een probleem zijn. Nieuwkomers worden altijd als een probleem gezien. Dat is van alle tijden. Zeker in de huidige minder tolerante samenleving wordt elke verandering als een bedreiging gezien.
Echter, in hetzelfde onderzoek wordt ook geconstateerd dat het aantal sloopverhuizers maar een minimaal onderdeel is van het totaal aantal verhuisbewegingen in de ontvangstwijk. Met andere woorden; de onderzoekers hebben niet gevraagd naar ervaringen met sloopurgenten (die immers onbekend zijn bij de geïnterviewden) maar naar angst voor nieuwkomers in het algemeen. Dat blijft op zich een probleem, maar heeft niets te maken met herstructurering of sloop.
Waterbedeffecten
Tenslotte concluderen de onderzoekers dat de sloopurgenten een paar straten verderop gaan wonen en daar voor nieuwe problemen zorgen (waterbedeffecten). Wederom zijn we het niet eens met de suggestie dat gezinnen met lage inkomens meteen probleemgezinnen zijn. Maar uit onze ervaringen in Haaglanden blijkt niet alleen dat ontvangstwijken heel andere kenmerken hebben dan de wijken waar geherstructureerd wordt. Ook blijkt dat in Den Haag bijna 30% van de sloopurgenten verhuist naar een andere regiogemeente door effectief regionaal beleid. En dat brengt ons op een veel bredere context die node in de analyse wordt gemist.
Regionale inkadering
Stedelijke vernieuwing gaat verder dan alleen herstructurering in bepaalde wijken. Het gaat om een regionale context. Stedelijke vernieuwing heeft tot doel een meer evenwichtige inkomensverdeling in stedelijke gebieden. Hiervoor wordt het middel herstructurering ingezet, in combinatie met nog twee andere instrumenten: Het eerste is regionale woonruimteverdeling. Dit biedt lagere inkomens én sloopurgenten meer kansen in de eigen buurt, de eigen stad of de gehele eigen regio. Het tweede instrument is een regionaal afgestemd woningbouwprogramma. Hierbij worden goedkope sociale huurwoningen in de regio gebouwd en duurdere woningen (huur en koop) in herstructureringsgebieden.
Afname segregatie
Met dit samenhangend beleid gericht op een meer evenwichtige regionale inkomensverdeling, is de regio Haaglanden er in geslaagd om de concentratie van laagste inkomensgroepen in de eenzijdige lage inkomensgebieden in Den Haag en Delft te doen afnemen en elders in Haaglanden het aandeel te doen toenemen. Als er dan ook nog waarborgen zijn (en die zijn er) om de reguliere woningzoekenden niet de dupe te laten worden van te omvangrijke herstructureringsprocessen, dan durven wij als Vestia ons reguliere herstructureringsprogramma ondanks, maar ook dankzij dit onderzoek ook de komende jaren gewoon te blijven continueren.
